استان فارس یکی از استانهای جنوبی کشور میباشد.
این استان از شمال به استان اصفهان، از شرق به استانهای یزد، از جنوب به استان هرمزگان و از غرب به استانهای کهگیلویه و بوشهر محدود می شود. وسعت استان فارس حدود ۱۳۳ هزار کیاومتر مربع است و تقریبا” 1/8درصد مساحت کشور را تشکیل می دهد.
آب و هوای فارس در شمال سردسیر، در نواحی مرکزی زمستانها معتدل وبارانی و تابستانهای گرم و خشک، و در جنوب و جنوب شرقی زمستانها معتدل وبارانی و تابستانها بسیار گرم میباشد. زبان اکثریت مردم فارسی است اماعشایر ترک زبان (ایل قشقایی) به ترکی و عشایر عرب زبان(ایل عرب) به عربی صحبت میکنند.
یکی از مناطق مهم عشایری ایران، استان فارس می باشد و بزرگترین ایل ایران(ایل قشقایی) با شش طایفه در فارس به کوچ روی ادامه می دهند. علاوه بر ایل قشقایی ایل خمسه و ایل محسنی و همچنین طوایف کوچکتری به زندگی عشایری خود در فارس ادامه می دهند. براساس آخرین تقسیمات کشوری استان فارس به ۲۶ شهرستان ۴۸ شهر ۶۰ بخش و۱۸۵ دهستان تقسیم شده است منطقه فارس یکی از قدیمیترین مراکز تمدن ایران است. فارس در کتیبه های هخامنشی به صورت پارسه و در نوشته های یونانی پرمیس آمده و معرب آن فارس است.
جغرافیای طبیعی و اقلیم استان
کوههای زاگرس با جهت شمال غربی- جنوب شرقی استان فارس را به صورت منطقه ویژه کوهستانی در آورده است. قسمت عمده این ناهمواریها بر اثر یک سلسله حرکات شدید کوهزایی ایجاد شده و تحت تأثیر عوامل فرسایشی نظیر بادهای تند و آبهای روان به صورت کنونی درآمده است. استان فارس را میتوان به دو ناحیه مشخص طبیعی تقسیم کرد:
ناحیه شمالی و شمال غربی که از ارتفاعات به هم پیوستهای تشکیل شده و گردنههای صعبالعبور و درههای عمیق دارد.
ناحیه جنوب و جنوب شرقی که در فاصله میان رشتهکوههای فرعی قرار گرفته و شامل دشتهای حاصلخیز شیراز، کازرون، نیریز، مرودشت و مرکزی است که مزارع آنها از طریق رودهای متعددی آبیاری میشوند.
ارتفاعات استان فارس به چهار گروه مهم تقسیم میشوند:
۱- ارتفاعات شمال و شمال غربی که از کوههای سمیرم شروع میشود، تا غرب آباده ادامه مییابد و به کوه عظمت که گردنه معروف کولی کش در آن واقع شده است، ختم میشود. ارتفاعات برم فیروز نیز در این ناحیه واقع شده و از سپیدان آغاز و به ارسنجان منتهی میگردد.
۲- ارتفاعات مرکزی که کوههای اطراف شیراز (سبزپوشان و بمو) و نیز کوههای مهارلو، خرمن کوه فسا و تودج را دربرمیگیرد.
۳- ارتفاعات غربی که در امتداد ارتفاعات کهگیلویه تا کوههای ممسنی در دشت ارژن (کوهمره سرخی) ادامه مییابد و به کوههای سفیدار در فیروزآباد متصل میشود.
۴- ارتفاعات جنوبی نیز شامل کوههای داراب و ارتفاعات بالنگستان یا هنگستان و کوههای لارستان است.
در استان فارس، تحت تأثیر ویژگیهای توپوگرافیک، سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار شده است:
۱- ناحیه کوهستانی شمال، شمال غرب و غرب: دارای زمستانهای سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه است. میزان بارندگی این ناحیه در حدود چهارصد تا شش صد میلیمتر در سال گزارش شده است.
۲- ناحیه مرکزی: این ناحیه در زمستانها آب و هوای نسبتاً معتدل توأم با بارندگی و در تابستانها، هوایی گرم و خشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت کاهش نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال غرب کم و کیف متفاوتی دارد. میزان باران این ناحیه بین دویست تا چهارصد میلیمتر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروزآباد در این ناحیه قرار گرفتهاند.
۳- ناحیه جنوب و جنوب شرقی: به علت کاهش ارتفاع و عرض جغرافیایی و نحوه استقرار کوهها، میزان بارندگی این ناحیه در فصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کمتر است. هوای ناحیه در زمستانها معتدل و تابستانها بسیار گرم است. میزان بارندگی سالانه آن نیز صد تا دویست میلیمتر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار میروند.
بر اساس گزارش سال ۱۳۷۱ ایستگاه سینوپتیک شیراز، متوسط حرارت این شهر ۸۵/۱۶ و حداکثر و حداقل مطلق دمای آن به ترتیب ۲/۲۹ ۴۷/۴ درجه سانتیگراد است. بر اساس همین گزارش، متوسط میزان بارندگی ماهانه منطقه چهل و هشت و چهل و پنج میلیمتر است که حداکثر آن با صد و هشتاد و چهار و دو میلیمتر در آذر ماه و حداقل آن با صفر میلیمتر در ماههای تیر، مهر و آبان است.
متوسط رطوبت نسبی این ناحیه حداکثر هشتاد و چهار و پنج و حداقل دوازده و نیم درصد است. تعداد روزهای یخبندان در طول سال نیز سی و چهار روز گزارش شده است بادهای محلی که از سمت کوهستان به دشت میوزند و عکس این مسیر را میپیمایند. نام یکی از آنها باد قهره است که در ممسنی در امتداد رودخانه فهلیان میوزد.